Cập nhật phần mềm từ xa (Over-The-Air Updates) trên ô tô là gì?

Cập nhật phần mềm từ xa (Over-The-Air Updates) cho phép chúng ta cập nhật phần mềm của xe ô tô tương tự như cách điện thoại thông minh cập nhật phần mềm thông qua kết nối mạng Internet một cách đơn giản. Vậy cập nhật phần mềm từ xa là gì và đã có ở Việt Nam chưa?
Đi nhanh đến
2. Lợi ích của FOTA
3. FOTA hoạt động như thế nào?
4. FOTA tại Việt Nam

Mình vẫn nhớ lời của một người Thầy ở trường Bách Khoa Hà Nội nói về tương lai của ô tô, đại ý là ô tô rồi sẽ dần trở thành “một chiếc điện thoại thông minh”.

Sau nhiều năm ra trường đi làm và chứng kiến những sự thay đổi của nền công nghiệp ô tô, mình nghiệm ra điều đó thực sự đúng. Nói vui vui là chúng ta đang có một loại điện thoại thông minh mang hình hài của một chiếc ô tô. Nó thể hiện qua nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có khả năng cập nhật phần mềm xe từ xa một cách đơn giản như một chiếc điện thoại Android hay iOS cập nhật phần mềm vậy. Trong bài viết này mình sẽ giới thiệu cập nhật phần mềm từ xa là gì, nó hoạt động như thế nào, lợi ý ích như thế nào với người sử dụng xe và hiện tại Việt Nam đã có cập nhật phần mềm từ xa hay chưa.

1. Cập nhật phần mềm từ xa là gì?

Cập nhật phần mềm từ xa trong tiếng anh là Over-The-Air Update (viết tắt là OTA), là công nghệ cho phép ô tô có thể nhận các bản cập nhật phần mềm mới từ nhà sản xuất một cách an toàn thông qua kết nối mạng Internet nhằm cải thiện các tính năng hoặc chất lượng sản phẩm.

Ví dụ như khi điện thoại Iphone 14 khi được cập nhật lên iOS 17, bạn sẽ nhận được một thông báo về phần mềm iOS mới trên điện thoại. Khi đó bạn có thể chủ động quyết định việc tải xuống phần mềm mới và bắt đầu cài đặt.

received_725224872374140

Ví dụ như khi điện thoại Iphone 14 khi được cập nhật lên iOS 17, bạn sẽ nhận được một thông báo về phần mềm iOS mới trên điện thoại. Khi đó bạn có thể chủ động quyết định việc tải xuống phần mềm mới và bắt đầu cài đặt. Thì với cập nhật phần mềm từ xa trên ô tô cũng gần tương tự về mặt khái niệm, chỉ khác nhau đôi chút về cách thức vận hành.

Với ô tô, cập nhật phần mềm từ xa có thể có 2 loại:

  • Firmware-Over-The-Air, viết tắt là FOTA. Hiểu một cách đơn giản FOTA là cập nhật phần mềm từ xa cho ECU trên xe mà phần mềm đó là “phần mềm lõi” giúp ECU có thể hoạt động được và được nạp lại mỗi lần ECU khởi động.
  • Software-Over-The-Air, viết tắt là SOTA. Hiểu một cách đơn giản SOTA là cập nhật phần mềm cho ECU mà phần mềm đó có thể là dữ liệu bản đồ, giao diện người dùng, những hình ảnh, video hoặc âm báo trên xe, hoặc cũng có thể là “phần mềm lõi” ở bên trên.

Đối với người sử dụng xe, sự khác biệt giữa SOTA và FOTA là không quá rõ rệt để phân biệt hoặc có thể nhầm lẫn khi gọi là SOTA hoặc FOTA. Với sự tích hợp tốt hơn của các ECU trên xe hiện đại ngày nay, đặt biệt là trên các mẫu xe điện thì khi nói về thuật ngữ cập nhật phần mềm từ xa trên ô tô, người ta thường sử dùng từ FOTA nhiều hơn là SOTA. Do vậy trong bài viết này mình sẽ sử dụng từ FOTA để thay thế cho thuật ngữ cập nhật phần mềm từ xa.

2. Lợi ích của FOTA

Với xu hướng phát triển của công nghệ, đặc biệt là với xe điện, ô tô càng ngày càng trở nên tiện nghi hơn, thông minh hơn và trở nên “connected” hơn. Do vậy số lượng ECU trên xe được sử dụng cũng càng ngày càng nhiều hơn để đảm nhiệm các chức năng hoặc hệ thống khác nhau, kéo theo đó là số lượng phần mềm trên xe cũng tăng theo. Trên các xe hiện đại ngày nay, hầu hết các tính năng đều được điều khiển hoặc theo dõi bởi phần mềm.

Khi các tính năng tăng lên, số lượng phần mềm tăng lên kéo theo có thể có nhiều lỗi hoặc những thay đổi về phần mềm hơn, do vậy nhu cầu cập nhật phần mềm trở nên thường xuyên hơn.

Việc phải đưa xe đến trung tâm dịch vụ hoặc đại lý để cập nhật phần mềm sẽ tốn nhiều thời gian và chi phí cho cả người sử dụng và nhà sản xuất. Do vậy FOTA có thể giúp đơn giản và nhanh chóng hơn trong việc cập nhật phần mềm.

Ví dụ như tính năng dẫn đường trên xe, để xe có thể đưa ra những lộ trình chính xác và tối ưu nhất thì dữ liệu bản đồ của xe cần được cập nhật một cách thường xuyên nhất có thể để theo kịp những sự thay đổi về lộ trình thực tế. FOTA sẽ giúp xe nhận được dữ liệu bản đồ một cách thường xuyên và đơn giản nhất.

Trong một số trường hợp khi phần mềm xe có lỗi ảnh hưởng đến an toàn khi sử dụng xe, nhà sản xuất có thể thực hiện phát hành phần mềm vá lỗi qua FOTA mà không cần phải thực hiện triệu hồi xe. Điều này giúp cho người sử dụng xe có thể nhận phần mềm mới nhanh hơn, hạn chế tối đa những rủi ro có thể xảy ra.

Như vậy FOTA mang lại những lợi ích rất lớn cho cả người sử dụng xe và nhà sản xuất ô tô về thời gian và chi phí trong việc cập nhật phần mềm mới nhất trong suốt vòng đời của xe giúp duy trì các tính năng và chất lượng sản phẩm.

3. FOTA hoạt động như thế nào?

Để có thể hỗ trợ FOTA, xe bắt buộc cần phải được trang bị Telematics Control Unit - TCU* (tạm dịch là bộ điều khiển truyền thông) đảm bảo các yêu cầu sau:

  • Hỗ trợ các kết nối Internet không dây như 4G hoặc 5G, Wi-Fi,
  • Có đủ bộ nhớ cần thiết để lưu trữ gói phần mềm và thông tin cần thiết của gói phần mềm mới cũng như của xe,
  • Được tích hợp phần mềm và phần cứng cần thiết để có khả năng thực hiện cài đặt phần mềm mới tới các ECU trên xe cũng như đảm bảo kết nối an toàn với Cloud và các ECU trong suốt quá trình FOTA diễn ra.

Theo đó mỗi khi nhà sản xuất phát hành phiên bản phần mềm mới của xe, họ sẽ khởi tạo một gói phần mềm mới của xe trên hệ thống quản lý FOTA có chứa đầy đủ các thông tin liên quan. Gói phần mềm mới cùng các thông tin đó sẽ được chuyển qua FOTA Cloud để lưu trữ và thực hiện gửi thông tin đến từng xe được hỗ trợ. Người sử dụng sẽ nhận được thông báo về phần mềm mới ở trên xe hoặc/và cả ứng dụng trên điện thoại thông minh nếu được hỗ trợ. Khi đó người sử dụng có thể chủ động việc tải phần mềm xuống và tiến hành cài đặt tương tự như cách cập nhật phần mềm trên điện thoại thông minh.

Slide1

Như ở trên mình đã đề cập những lợi ích của FOTA là rất rõ ràng, nhưng mặt trái của FOTA liên quan đến bảo mật cũng rất lớn. Khi mà việc có thể cài đặt phần mềm cho xe có thể thực hiện từ xa, không cần phải tác động vật lý đến xe sẽ tạo ra “cơ hội” cho hackers có thể cài đặt phần mềm trái phép nhằm chiếm quyền kiểm soát xe hoặc theo dõi xe trái phép. Để đảm bảo những nguy cơ này không thể xảy ra, quá trình FOTA sẽ phải được thiết kế để đảm bảo các yêu cầu chính như:

  • Quá trình truyền tải phần mềm và thông tin liên quan từ FOTA Cloud xuống xe cần phải được mã hóa 2 đầu,
  • Kết nối giữa FOTA Cloud và xe phải được bảo mật an toàn theo một giao thức nhất định,
  • Việc cài đặt phần mềm tới từng ECU trên xe cũng phải được đảm bảo an toàn, ECU cần có cơ chế bảo mật để ngăn chặn quá trình cài đặt phần mềm trái phép.

4. FOTA tại Việt Nam

Trên thế giới, hãng xe tiên phong trong việc áp dụng FOTA là Tesla trên mẫu sedan Model S từ những năm 2012. Theo sau đó là GM và Ford cũng áp dụng để cập nhật phần mềm mới cho xe của mình, dần dần lan sang các hãng khác như BMW, Mercedes-Benz…. Tuy nhiên việc áp dụng FOTA chỉ trở lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết trong những năm gần đây khi mà nền tảng công nghệ cho xe thông minh ngày càng hoàn thiện và đặc biệt là cuộc cách mạng xe điện, nơi mà những đặc tính của động cơ điện cho phép các nhà sản xuất ô tô tích hợp các tính năng thông minh lên xe một cách dễ dàng hơn, đặc biệt là hỗ trợ lái nâng cao - một tính năng đòi hỏi phần mềm, dữ liệu cần phải được cập nhật thường xuyên để đảm bảo sự hoạt động ổn định và an toàn nhất.

Tại Việt Nam, hãng xe tiên phong trong việc áp dụng FOTA là VinFast trên dòng xe điện đầu tiên của hãng là VFe34, và hiện tại là tất cả các dòng xe điện của VinFast đều là xe thông minh, có hỗ trợ FOTA. Bạn có thể tham khảo mô tả chi tiết về tính năng của FOTA trên các dòng xe điện thông minh của VinFast trên trang web hướng dẫn sử dụng online tại địa chỉ om.vinfastauto.com/vi_vn

Theo đó FOTA trên xe VinFast có một số tính năng nổi bật như sau:

  • Thông báo khi có bản cập nhật phần mềm mới trên cả màn hình trung tâm và trên điện thoại thông minh khi được kết nối với xe,
  • Có khả năng hẹn giờ cài đặt phần mềm mới tùy theo nhu cầu sử dụng xe. Sau khi phần mềm được tải xuống thành công, người sử dụng có thể hẹn giờ để xe tự động cài đặt phần mềm. Tính năng này tương tự như điện thoại thông minh,
  • Có khả năng tự khắc phục sự số. Tức là khi quá trình cập nhật phần mềm mới có sự cố xảy ra, xe có khả năng tự cài đặt về phần mềm cũ để đảm bảo tính năng hoạt động bình thường của xe. Khi đó người sử dụng vẫn có thể sử dụng được xe và đưa xe đến trung tâm dịch vụ khi cần để xử lý sự cố phần mềm mới.

Hy vọng bài viết cung cấp cho bạn một cái nhìn tổng quan về FOTA. Hãy chia sẻ những kiến thức hoặc câu hỏi của bạn về FOTA trong phần comment bên dưới nhé,

Cheers,

Nguồn: Bài viết về OTA tại địa chỉ autocrypt.io và donar.messe.de, web hướng dẫn sử dụng xe VinFast online tại địa chỉ om.vinfastauto.com

(*) Nói thêm về Telematics Box, do được tích hợp các hệ thống phần mềm và phần cứng đảm bảo các yêu cầu trên, nên ngoài FOTA xe cũng sẽ thường được hỗ trợ các tính năng thông minh khác của Connected Car như: Chức năng đặt lịch dịch vụ từ xa, điều khiển và theo dõi xe từ xa, cứu hộ hoặc cuộc gọi khẩn cấp, chẩn đoán xe từ xa,…

2 nam vinfast
VinFast và 2 năm
JLAB GO WORK cropped
Món quà cho bản thân nhân ngày sinh nhật Công ty – Tai nghe JLAB GO WORK
Sang muon di lam, toi muon ve nha
Hạnh phúc là sáng muốn đi làm, tối muốn về nhà
Xe om dien xanh SM
Một góc nhìn về taxi Xanh SM
Bo cong viec vao
Bỏ công việc vào túi quần sau...!
learn unlearn relearn
Unlearn - Relearn để học làm xe điện
Chan doan trong sua chua o to
"Chẩn đoán" trong sửa chữa ô tô
In vehicle network
Các mạng giao tiếp trên ô tô
Slide2_crop
Cập nhật phần mềm từ xa (Over-The-Air Updates) trên ô tô là gì?
chuan doan hay chan doan
"Chuẩn đoán" hay "chẩn đoán"?
guest

0 Comments
Inline Feedbacks
Xem tất cả các bình luận
Scroll to Top